دنـدان مـصنـوعـی را چگـونـه بایـد شسـت؟
دنـدان مـصنـوعـی را چگـونـه بایـد شسـت؟
گفتگو با دکتر مسعود اجلالی عضو هیأت علمی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه شهید
بهشتیآقای دکتر! خیلیها دست دندان (دندان مصنوعی) زیبایی دارند ولی هنگام
غذا خوردن از دهان بیرون میافتد یا لق میشود. شما چه جور دست دندانی را تایید
میکنید؟
پروتز برخلاف تصور عمومی فقط یک مصنوع نیست. این وسیله با بافتهای
زنده مانند عضلات، اعصاب و سلولها در تقابل است. بنابراین باید با این بافتها
سازگاری داشته باشد. مصنوعاتی مانند چشم مصنوعی در جایگاه خود عملکردی ندارند ولی
پروتزهای دندانی علاوه بر تامین زیبایی، عملکردهای متفاوتی مانند جویدن را در دهان
برعهده دارند. ولی باید توجه کرد هدف اصلی و اولیه از ساخت پروتزهای دندانی (حفظ
نسوج باقیمانده دهان) است. معمولا اگر پروتز اصولی ساخته نشود، این هدف اصلی گم
خواهد شد. ممکن است این پروتز در خندیدن زیبا باشد ولی یک عامل مخرب در دهان باشد.
این عامل مخرب در ماهها و سالهای اول خود را نشان نمیدهد. تنها سالها بعد که
اثر خود را گذاشت و نسوج باقیمانده در دهان را تخریب کرد، به چشم میآید که دیگر
کار از کار گذشته است و دیگر نمیتوان پروتزهای معمولی برای بیمار ساخت و جراحیهای
پیچیده روی استخوان و بازسازی پیشرفته استخوان و نسوج نرم لازم خواهد بود.در مواردی
که در سنین بالا به دلایل بیماریهای مختلف امکان این جراحیها وجود نداشته باشد،
ممکن است بیمار دیگر نتواند از پروتز یا دست دندان استفاده کند.
پس از غذا خوردن
بهترین روش شستن دست دندان چیست؟ باید آن را مسواک زد یا با مایع ظرفشویی شست؟
بسیاری از پروتزهای دندانی از جنس آکریل هستند که این آکریل در برابر برخی مواد
آسیبپذیر است. بهترین روش، استفاده از (تمیزکنندههای آنزیمی) ساخت کارخانهها است
ولی چون بیشتر سالمندان به این مواد دسترسی ندارند، مناسبترین روش استفاده از
وایتکس است. وایتکس همان هیپوکلریت سدیم یا سفیدکننده خانگی است. یک قاشق غذاخوری
از ماده سفیدکننده را درون یک لیوان حل کنید و پروتزی که مواد سازنده آن فقط از
آکریل است را درون آن به مدت یک ساعت قرار دهند. سپس آن را خارج کنید و با یک مسواک
نرم و صابون آنتیباکتریال مایع بشویند. پس از شستوشو برای از بین رفتن بوی
وایتکس، پروتز را درون آب به مدت 15 تا 30 دقیقه قرار داده و سپس در دهانتان
بگذارید. این عمل را میتوان به صورت روزانه انجام داد. اگر توانایی دست سالمندان
کاهش پیدا نکرده است، میتوانند با استفاده از مسواک نرم و صابون مایع، روزی ? بار
دستدندان خود را شستوشو داده و این شستوشوی شیمیایی را به روز آخر هفته موکول
کنند. از سرکه خانگی سفید نیز میتوان استفاده کرد. یک قاشق غذاخوری سرکه خانگی
سفید را درون یک لیوان آب ریخته و دست دندان را در آن قرار دهید. این روش علاوه بر
ضدعفونی کردن دندان مصنوعی، بدرنگی دندانها را نیز کاهش خواهد داد.
چرا باید
این شستوشوی هفتگی و روزانه دندان مصنوعی انجام شود؟
تجمع بقایای ریز باقیمانده
مواد غذایی، موجب ایجاد بوی بدی در دست دندان مصنوعی خواهد شد. اگر این شستوشو و
تمیز کردن انجام نشود، برخی خردههای غذایی و میکروبها درون خلل و فرج میکروسکوپی
آکریل نفوذ میکند و پس از یک سال یا دو سالی که کسی که هیچگونه حساسیتی به آکریل
نداشته است، ناگهان به دست دندان حساسیت پیدا میکند. این حساسیت به دلیل آکریل
نیست به دلیل همان مواد نفوذ کرده درون آکریل است که موجب تورم و پرخونی لثههای
بیماران میشود.
خیلیها به دلیل منظره نه چندان زیبا شبها دست دندانشان را از
دهان خارج نمیکنند. آیا لازم است شب هنگام خواب دست دندان را از دهان بیرون آورد؟
بهتر است در طول شبانهروز، چند ساعت دندان خارج از دهان باشد. زیرا بافتهای
تحت پوشش پروتز باید با هوای آزاد در تماس باشند. اگر پروتز از دهان خارج نشود
میکروبهای مضر بیهوازی در آن محل رشد پیدا کرده و باعث تخریب نسوج باقیمانده
میشود. به علاوه لازم است لثهها با مسواک نرم برای دندانهای قبلی ماساژ داده
شوند. میتوان این ماساژ را با یک حوله گرم و مرطوب به مدت 2 تا 3 دقیقه انجام داد
و بافتهای تحت فشار را از حالت فشار خارج کرد. بهتر است که این چند ساعت در طول شب
باشد ولی اگرافراد به دلایلی علاقه ندارند که افراد خانواده متوجه وضعیت دندانی
آنها شوند میتوانند این خارج کردن پروتز را در طول روز انجام دهند و با یک آب نمک
رقیق (یک قاشق چایخوری در یک لیوان آب جوشیده ولرم) چند بار در طول روز دهانشان را
بشویند.
منبع: www.salamat.com
مسواک کافی نیست؛ نـخ دندان لازم است
مسواک کافی نیست؛ نـخ دندان لازم است
مطالعات دانشمندان نشان میدهد که شروع بیماری لثه در اغلب موارد از این ناحیه صورت میگیرد. بنابراین کسانی که میخواهند دچار بیماریهای لثه نشوند، باید دقت فراوانی در تمیز کردن سطوح بین دندانها داشته باشند. بهترین وسیله برای تحقق این هدف، استفاده از نخ دندان است. وجود نخ دندان همراه مسواک مجموعه کاملی را جهت دستیابی بهتر به بهداشت دهان و دندان برای شما فراهم میآورد.
حدود 50 سانتیمتر از نخ دندان را جدا کنید و آن را محکم بین انگشت شست و سبابه یا بین 2 انگشت سبابه بکشید. سپس نخ را به آرامی بین دندانهایتان به طرف پایین حرکت داده و آن را به شکل حرف C دور هر دندان بپیچید. نخ دندان را به آهستگی در فضای بین دندانها و زیر خط لثه از پایین به سمت سطوح جونده حرکت دهید. سعی کنید تمام دندانهایتان با نخ نظافت شوند. برای انجام این امر میتوان ابتدا فک بالا و سپس فک پایین را نخ دندان کشید. دقت شود که نخ دندان با فشار یا ناگهانی به لثههایتان اصابت نکند. همیشه به خاطر داشته باشید جهت حرکت نخ دندان برای تمیز کردن دندانها از سمت لثه به طرف سطح جونده دندانهاست تا از فرو رفتن پلاک داخل لثه جلوگیری شود. هنگام استفاده از نخ دندان دقت کنید از قسمتهای تمیز نخ برای هر دندان استفاده شود. پشت دندان آخر هر فک را فراموش نکنید.
چند توصیه مفید درباره استفاده از نخ دندانبهتر است با هر نوبت مسواک زدن، از نخ دندان نیز استفاده شود. اگر این کار امکان ندارد حداقل یک بار در شبانهروز این کار را انجام دهید. هرگز از خلال، سوزن، چوبکبریت و... جهت نظافت بین دندانها استفاده نکنید. اینگونه لوازم از طرفی قادر به تمیز کردن کامل بین دندانها هستند و از طرف دیگر باعث آسیب به لثه میشوند. معمولا پاره شدن یا ریشریش شدن نخ هنگام استفاده، دلیل بر وجود پوسیدگی، جرم یا پرکردگی غلط در ناحیه بیندندانی است. جهت برطرف کردن این مشکل لازم است به دندانپزشک مراجعه کنید. بسیاری از افراد فقط هنگامی که گوشت یا موادغذایی بین دندانهایشان گیر کند از نخ دندان استفاده میکنند. در حالی که وظیفه اصلی نخ دندان، خارج کردن پلاک دندانی از لابهلای دندانهاست. یعنی استفاده از نخ دندان باید بهطور منظم صورت پذیرد.
پس از هر بار مسواک، آن را به دقت تمیز کنید. سعی کنید تا تمامی ذرات باقیمانده غذا یا تکههای خمیردندان کاملا از سطح مسواک پاک شود.
وجود محفظه و درپوش در سر مسواک، برای جلوگیری از آلوده شدن موهای مسواک لازم است، اما حتما ابتدا موهای مسواک را خشک کرده و سپس از درپوش استفاده کنید. بهتر است درپوش، روی برس مسواک را بپوشاند تا جریان هوا به راحتی صورت پذیرد. معمولا عمر مفید یک مسواک 3 ماه است.
منبع:www.salamat.com
مراجعه به دندانپزشک یا دندانساز تجربی؟
مراجعه به دندانپزشک یا دندانساز تجربی؟
بین دندانپزشکان با تحصیلات دانشگاهی کسانی وجود دارند که با اطلاعات کم و ناقص در اموری که توانایی کافی در آن ندارند، دخالت کرده و درنهایت به شکست درمان منجر میشوند و با ایجاد چنین مشکلهایی، باعث از دست رفتن دندانها و بیاعتمادی بیماران میشوند که این مساله میتواند زمینه را برای بروز بیدندانی فراهم کند.
بیدندانی میتواند منعکسکننده توانایی و دسترسی مردم به مراقبتهای بهداشتی دهان و دندان باشد. در یک جامعه افراد با طبقات مختلف از نظر بضاعت مالی، سواد و تحصیلات، سن، نژاد و سایر عوامل قرار دارند. هریک از این عوامل میتواند روی بیدندانی موثر باشد.
عوامل دیگری همچون نداشتن اطلاعات علمی کافی از مراحل درمان، عدم دقت و بیتوجهی به مراحل کاری و نداشتن تکنولوژی مورد نیاز میتواند آثار سویی را در صحبت کردن، غذا خوردن، زیبایی و شرایط روانی و اجتماعی برای بیمار به بار آورد و در گسترش یک عدم اعتماد عمومی بین افراد، به درمانهای دندانپزشکی موثر باشد، بنابراین لازم است که درمانگر به تمامی مراحل ساخت و تهیه پروتز احاطه علمی داشته باشد. نکته مهم دیگر اینکه آگاهی کامل از بیماریها و راههای انتقال آنها، نحوه شیوع، بیماریزایی و عواقب بیماریهای مسری و بسیار خطرناک مسالهای است که نیاز به تحصیلات دانشگاهی دارد و نمیتوان از افرادی که بهعنوان دندانساز تجربی، جهت درمان بیماران بدون دندان اقدام به ساخت دندان مصنوعی میکنند، انتظار داشت که تدبیرهای لازم را برای جلوگیری از شیوع این بیماریها بهکار گیرند و سهمی در پیشگیری از این بیماریها داشته باشند.
خانواده بزرگ دندانپزشکی
علاوه بر دندانپزشکان عمومی و متخصص که برای انجام درمانهای دندانپزشکی به صورت آکادمیک آموزش دیدهاند، خانواده دندانپزشکان دارای اعضای دیگری نیز هست که به صورت مجاز یا غیرمجاز در شاخههای مرتبط با دندانپزشکی فعالیت میکنند و در مواردی علاوه بر وظایف تعریف شده شغلی، به خود اجازه ورود به حیطه وظایف دندانپزشکان را میدهند.کمکدندانپزشکان تجربی
در سالهای دوری که هنوز دندانپزشکی نوین در ایران وجود نداشت و تعداد دندانپزشکان اندک بود، برخی افراد بهصورت تجربی و سپس با همان معدود دندانپزشکانی که در حوزه بهداشت و درمان حضور داشتند، کار و تجربیاتی کسب مینمودند. دندانپزشکان تجربی بهدلیل خلا شدید افراد تحصیلکرده و متخصص در جامعه، این اقبال را یافتند تا سالها بدون رقیب در حوزه دندانپزشکی فعالیت کنند. با افزایش تدریجی جمعیت دندانپزشکان و تداخل کاری با کمکدندانپزشکان تجربی، بهطور طبیعی زمزمههای حذف این گروه آغار شد. اما کمکدندانپزشکان تجربی که سالیان متمادی در این رشته فعالیت داشتند و آینده کاری خود را در معرض خطر میدیدند، با مراجعه به مراجع قانونی و پیگیری حقوق کاری خویش، تمام نفوذ و روابط خود را به کار گرفتند تا سرانجام در 22 بهمن ماه سال 53، مجلس شورای ملی و در 8 اردیبهشت ماه سال 54، مجلس سنا را مجاب به تصویب قانونی کنند که بر مبنای آن کمکدندانپزشکان تجربی به رسمیت شناخته شدند و زمینه برای اخذ مجوز رسمی کار این گروه فراهم شد.در حالی که پیشبینی این بود با گذر 2 تا 3 دهه و بازنشستگی تدریجی این افراد، دیگر رده شغلیای به نام کمکدندانپزشک تجربی در کشور موجود نباشد. پس از انقلاب اسلامی نیز گروهی از همین افراد با تلاش و پیگیری حقوقی خود مصوبه قبلی را برای اجرای مجدد احیا کردند و در پناه آن، جمع دیگری نیز به این گروه افزوده شدند!
وظایف و اختیارهای کمکدندانپزشکان تجربی طبق قانون مشخص شده است و آنان تنها مجاز به انجام درمانهای دندانپزشکی زیر هستند:
• پر کردن پوسیدگیهای سطحی دندان (بدون داشتن اجازه انجام درمان ریشه)
• کشیدن دندان در موارد اورژانس (بدون حق کشیدن دندان عقل و ریشههای پنهان در لثه)
• جرمگیری دندان
• ساخت دندان مصنوعی از نوع متحرک
کمک دندانپزشک تجربی موظف است در تابلو نام و عنوان خویش را که «کمکدندانپزشکان تجربی» است، با حروف یکسان بنویسد و به هیچوجه حق ذکر عنوانهای دیگر یا استفاده از تصاویر مختلف را ندارد.
تکنسین تجربی لابراتوار دندان
این افراد اجازه هیچگونه دخالت در
امر دندانپزشکی را ندارند. طبق آییننامه اجرایی مجاز به مراجعه و تماس مستقیم با
دهان و دندان نیستند و هیچیک از لوازم و تجهیزات دندانپزشکی (غیرلابراتواری) را
نمیتوانند در محل کار خود داشته باشند.
کمک تکنسین دندانسازی
این افراد تنها میتوانند در کارگاههای دندانسازی، زیر نظر مسوولان مربوطه کار کنند و به هیچوجه حق دایر کردن کارگاه مستقل را ندارند. مسوول و کارکنان کارگاه نباید بهصورت مستقیم با بیماران دهان و دندان تماس داشته باشند.دندانسازان تجربی (تبصره پنج)
این عنوان ظاهرا اولین بار در تیتر «قانون تعیین وضعیت شغلی دندانسازان تجربی» مصوب 22 اردیبهشتماه سال 64 مجلس شورای اسلامی ارایه شد و تعریف خاصی برای آن موجود نیست. اما به واقع تابلوهایی با این عنوان در سطح شهرها دیده میشود!بهداران تجربی دندان
این عنوان اولین بار در قانون «اجازه استفاده قانونی کمکدندانپزشکان تجربی» مصوب سال 54 و هفتم تیرماه 64 مجلس شورای اسلامی به کار رفت که همان کمکدندانپزشکان تجربی را به این عنوان خطاب کرده است. تعریف این گروه و ضوابط مربوط به آنها دقیقا همان است که درباره کمکدندانپزشکان تجربی گفته شد.بهداشتکاران دهان و دندان
این گروه براساس «قانون تربیت بهداشتکار دهان و دندان به منظور گسترش خدمات درمانی و بهداشتی در روستاها» مصوب فروردین ماه 1360 مجلس شورای اسلامی از میان داوطلبان کنکور سراسری جذب شدند. این افراد طی 2 سال، آموزشهای محدودی را در مورد درمانهای ضروری دندانپزشکی سپری کرده و پس از طی دوره کاردانی و طبق تعهد اولیه، برای 5 سال خدمت، عازم روستاها شدند. طبق قانون، این افراد پس از طی تعهد خود میتوانند با شرکت در آزمون پیشبینی شده و کسب حد نصاب لازم تحصیلات خود را تا اخذ مدرک دکترای دندانپزشکی ادامه دهند. اگرچه این قانون بیشتر از چند سال صورت اجرایی نیافت اما بهداشتکاران دهان و دندان همچنان در حال جذب تدریجی در دانشگاه برای ادامه تحصیل خود در مقطع دکترا هستند. از میان درمانهای دندانپزشکی، موارد زیر در حوزه اختیارها و صلاحیت بهداشتکاران دهان و دندان است:معاینه و تشخیص بیماریهای دهان و دندان، جرمگیری و بروساژ دندانها در چارچوب فعالیتهای بهداشتی، پر کردن دندان (که نیازمند درمان ریشه نباشد)، ساخت دستدندان کامل و پلاکهای پارسیل آکریلیک (دندانهای مصنوعی از جنس مواد آکریلی و نه فلزی)، معالجه دندانهای کودکان (تا حد لثه و تاج) تهیه برخی فیلمهای رادیوگرافی از دندان. بهداشتکاران میتوانند در حدود صلاحیت خود و برای داروخانه مراکز بهداشتی- درمانی روستا اقدام به تجویز نسخه کنند. به هر حال این گروه از خانواده دندانپزشکی نسبت به سایر گروههای صرفا تجربی، دارای صلاحیت بیشتری برای انجام درمانهای دندانپزشکی هستند چرا که دارای تحصیلات دانشگاهی و در ارتباط با بیماران بودهاند.
تکنسینهای پروتز دندان
این افراد پس از اخذ دیپلم متوسطه به مدت 2
سال، تحصیلات دانشگاهی را صرفا برای کار در لابراتوار (کارگاه) ساخت دندان مصنوعی،
از انواع مختلف میگذرانند. آنها باید روی قالبی که توسط دندانپزشک از دهان بیمار
گرفته شده است کار کنند و طبق طرح مشخص شده از سوی دندانپزشک، دندان مصنوعی
(پروتز) بسازند و به دندانپزشک تحویل دهند. این افراد هیچ تجربه و معلوماتی برای
معاینه بیمار ندارند اما افراد بسیار شایسته و ورزیدهای در امور لابراتواری ساخت
دندان هستند. البته جمعی از این افراد نیز به دلیل وضعیت نابسامان دندانپزشکی
کشور، برخلاف وظایف قانونی و تعریف شده، به کار درمانی روی آورده و بهطور مستقل
بیماران را معاینه و درمان میکنند!
نتایج یک تحقیق
بهرغم حضور دندانپزشکان در اکثر نقاط کشور و مخصوصا مناطق شهری، هنوز هم درصد بالایی از افراد برای رفع مشکلهای دهان و دندان به دندانپزشک مراجعه نمیکنند. حتی در مورد برخی از درمانها و برخی از مناطق، این نسبت به نفع کمکدندانپزشکان تجربی تقسیم میشود. از جمله این درمانها ساخت پروتز دندانی (دست دندان) است. دکتر جواد مهدویان، نفیسه اسدزاده و علی ید شوقی، در تحقیقی با عنوان بررسی انگیزه مراجعه افراد بیدندان، جهت گذاشتن پروتز کامل، به دندانسازان تجربی، 450 بیمار بیدندان که در مشهد به دندانساز تجربی مراجعه کردهاند را مورد پرسش قرار دادهاند. با توجه به اینکه مشهد یکی از کلانشهرهای کشور است که دارای فرهنگ به نسبت بالای شهرنشینی و تراکم بالاتر مطبها و کلینیکهای دندانپزشکی نسبت به بسیاری از مناطق ایران است، نتایج این تحقیق را میتوان در مورد بسیاری از شهرهای کشور تعمیم داد یا آن را به عنوان یک حداقل در نظر گرفت.بررسی پرسشنامههای افراد شرکتکننده در این تحقیق نشان میدهد بیماران به دندانپزشکان، در مقایسه با دندانسازان تجربی، اعتماد بیشتری برای کشیدن دندان خود یا هرگونه عمل جراحی در ناحیه دهان و دندان دارند. اما جالب اینکه در مورد رضایت بیماران از دست دندان، اختلافی میان حاصل کار یک دندانپزشک و یک دندانساز مشاهده نمیشود. البته این مساله میتواند ناشی از این مساله باشد که بیمار خود را در کوتاهمدت با مشکلهای دندان مصنوعی سازگار کرده و درد ناشی از زخمهای آن را تحمل میکند.
اما بررسیهای این پژوهش نشان میدهد بیش از 75 درصد بیماران برای گذاشتن دستدندان به دندانسازان تجربی مراجعه میکنند.
4 دلیلی که باعث میشود برخی بیماران، دندانسازان را به دندانپزشکان ترجیح بدهند
باورهای غلط
بسیاری از مردم اعتقاد دارند که دندانسازان تجربی چون دارای سابقه کار چند ساله در این زمینه هستند، در نتیجه کار بهتری به بیماران خود ارایه میکنند. دندانی که توسط یک دندانساز تجربی ساخته میشود معمولا زدگی ندارد و بدون آنکه در لثه ایجاد زخم، قرمزی یا آزردگی کند بیمار آن را بسیار راحت در دهان میگذارد. در صورتی که حاصل کار دندانپزشکان، مخصوصا در روزهای اول پس از تحویل پروتز، ممکن است بیمار را آزرده کند. کسب رضایت بیماران توسط دندانساز البته فرمول سادهای دارد و آن کوتاه کردن لبههای پروتز است. در حالی که دندانپزشکان با چند سری قالبگیری تلاش میکنند تا لبههای پروتز بیشترین تطابق را با عمق لثه بیمار داشته باشد، میتوان لبههای لثه را به صورتی کوتاه کرد که هنگام فانکشن عضلات دهان و صورت هیچگونه فشاری را تحمل نکنند و در نتیجه زخمی ایجاد نشود. لزوم مراجعه به فردی که در زمینه درمانهای دندانپزشکی دارای تحصیلات آکادمیک است هنوز برای بسیاری از مردم شناخته شده نیست. حتی بسیاری از آنها میان خدماتی که از سوی یک دندانپزشک و دندانساز ارایه میشود تفاوتی نمیبینند!ارزان بودن خدمات آنها
متوسط قیمتی که دندانپزشکان برای ساخت پروتز دو فک توسط بیماران اخذ میکنند رقمی میان 300 تا 500 هزار تومان است در حالی که حتی میتوان با رقمی معادل 50 هزار تومان در مطب یک دندانساز صاحب یک دستدندان شد! در پژوهش انجام شده در حالی تنها 40 درصد افراد اعتماد خود را به دندانساز تجربی عنوان داشتهاند که 60 درصد ایشان به کار دندانپزشکان اعتماد بیشتری دارند. از این مساله چنین برمیآید که اگر روزی مشکل اقتصادی مردم رفع شود و میزان درآمد آنها در حد قابل قبولی باشد، دندان مصنوعیای که از روی علم و آگاهی ساخته شده باشد، ارزش بیشتری برای ایشان خواهد داشت.تحویل زودهنگام دندان مصنوعی
مبانی علم پروتز دندان چند مرحله قالبگیری و ثبت رکورد فکی برای ساخت یک پروتز دندانی را ضروری میداند اما محدود کردن کلیه مراحل قالبگیری و رکورد گیری در یک جلسه، موجب میشود در حالی که بیمار مراجعه کننده به یک دندانپزشک در ابتدای ماراتون ساخت دست دندان قرار دارد، بیمار مراجعهکننده به یک کمکدندانپزشک تجربی دست دندان خود را تحویل بگیرد. شاید اگر روزی شما نیز بیدندانی کامل را تجربه میکردید، میتوانستید ارزش تحویل زودهنگام پروتز برای بیمار را درک کنید!تشویق دوستان و آشنایان
توصیه دیگران، بدون شک یکی از عوامل اصلی رونق یک مطب دندانپزشکی است که میتواند یک مطب را تا حد انفجار از بیمار آکنده کند! نقش این عامل به حدی است که در حدود 50 درصد از افراد مورد پرسش قرار گرفته در این تحقیق، یکی از علتهای مراجعه به دندانساز را توصیه دوستان و آشنایان خود عنوان کردهاند. در حالی که هزینه کمتر و نزدیک بودن به محل سکونت در مراتب بعدی قرار گرفتهاند.... و اما پیشگیری در عین ناتوانی از درمان
با توجه به قراین موجود در جامعه شاید بتوان اینطور اظهار عقیده کرد که در کشور ما، با اختلاف بسیار فاحشی، بیشتر پروتزهای دندانی توسط افرادی غیراز دندانپزشکان ساخته میشود. در چنین وضعیتی برای حفظ سلامت بیمارانی که به هر دلیلی یک دندانساز را به یک دندانپزشک ترجیح میدهند، عملی کردن پیشنهادهای زیر میتواند موثر باشد:• آموزش روشهای کنترل عفونت به دندانسازان به صورت آموزش مستقیم یا غیرمستقیم با ارایه بروشور یا کتابچه
• جلوگیری از فعالیت افراد فاقد صلاحیت در امور دندانپزشکی توسط مسوولان ذیربط یا در صورت امکان بازآموزی علمی این افراد
• افزایش سطح آگاهی مردم از طریق رسانهها برای تغییر نگرش مردم
• واکسینه کردن افرادی که تحت عنوانهای مختلف «دندانسازان تجربی» مشغول به کار هستند به منظور ایمن شدن افراد در مقابل بیماریهای واگیردار و خطرناک
• نظارت و اجرای پروتکل کنترل عفونت در مطب دندانسازان تجربی
پینوشتها:
* دندانپزشک
منبع:www.salamat.comکودک و ضربه مغزی
کودک و ضربه مغزی
آقای دکتر! عارضهای که از آن با عنوان خونریزی مغزی در کودکان یاد میکنیم، به چه دلیل به وجود میآید؟
بهطورکلی، خونریزیهای مغزی ممکن است به 2 صورت اصلی مشاهده شوند؛ یکی خونریزیهای مغزی حاد و دیگری خونریزیهای مغزی مزمن. خونریزیهای مغزی مزمن در بیشتر موارد در افراد مسن اتفاق میافتد و میزان آن بین افراد مسن با افزایش سن بیشتر میشود. خونریزیهای مغزی حاد مختص رده سنی خاص نیست و در هر سنی ممکن است رخ دهد. خونریزی نوع حاد معمولا در فضاهای خاصی از جمجمه اتفاق میافتد. بهعنوان مثال اگر خونریزی اپیدورال باشد یعنی در فضای بین سخت شامه و استخوان مغز به وجود بیاید، چون منشا شریانی (سرخرگی) دارد، با هر ضربان (قلب) خون بیشتری وارد این فضا میشود. چون خونی که وارد فضای جمجمه میشود، مدام در حال افزایش است و راه خروجی نیز از این فضا ندارد، به مغز فشار میآورد و آن را به سمت پایین فشار میدهد. در اثر این فشار مراکز حیاتی در مغز، تحت تاثیر قرار میگیرند و در عرض مدت کوتاهی فرد از بین میرود.این خونریزی در کودکان به چه دلیلی میتواند بروز کند؟
خونریزیهای مغزی در اغلب موارد یا به صورت پارهشدن یک رگ به شکل مادرزادی است یا در اثر ضربه به وجود میآید. خونریزیهای اپیدورال که منشا شریانی دارند بیشتر بر اثر ضربات وارد شده به سر به وجود میآیند و باید سریعا در مورد آن، اقدامات پزشکی انجام شود تا فرد دچار عوارض بعدی و مرگ نشود.در صورت خونریزی مغزی در اثر ضربه، فرد چه علایمی را نشان میدهد؟
معمولا افراد بعد از ضربه دچار یک نوع حالت گیجی و منگی میشوند ولی آن را طبیعی قلمداد میکنند و جدی نمیگیرند. افراد در این حالت به تدریج علایم بیشتری بروز میکند و حال عمومی کمکم بد میشود. افراد در صورت خونریزی مغزی به تدریج حافظه خود را از دست میدهند، در تکلم خود دچار اشکال میشوند و این روند تا جایی پیش میروند که حالت اغما پیدا کند. وقتی این حالت به وجود میآید دیگر برای امدادرسانی کمی دیر شده است. به همین دلیل بعد از ضربه، مصدوم باید تحتنظر باشد تا در صورت بروز علایم بتوان اقدامهای پزشکی را برای او انجام داد. در صورتی که حال عمومی فرد به سمت وخیم شدن برود، باید سریعا مصدوم سیتیاسکن انجام گیرد و مغز باز شود.همراهان کودک صدمهدیده، چطور میتوانند از عارضه وی مطلع شوند؟
دو مورد از نکاتی که در این زمینه بسیار کاربردی و مفید است، بررسی مردمک چشم کودک و نیز کنترل وضع هوشیاری اوست. همراهان کودک میتوانند به تناوب از او پرسشهایی را بپرسند و از کودک بخواهند که به آنها جواب دهد. در صورتی که کودک دچار خونریزی مغزی شده باشد، به مرور هوشیاری خود را از دست میدهد و به سوالاتی که قبلا به آنها پاسخ کامل میداده (مانند نشانی محل سکونت) به صورت نیمهکاره پاسخ میدهد.این تصور که کودکان بیشتر در معرض ضربه و خونریزیهای مغزی هستند، صحیح است؟
نه؛ شاید این تصور به این دلیل باشد که جثه کودکان نسبت به بزرگسالان کوچکتر و نحیفتر است. ولی حقیقت این است که کودکان در برابر ضربههایی که به جمجمه آنها وارد میشود، بسیار مقاومتر از بزرگسالان هستند. اینطور میتوان گفت که مقاومت کودکان به دلیل انعطاف بیشتر مغز آنها بیشتر است. رگهای مغزی آنها مانند یک شاخه درخت در بهار میماند که در برابر خم شدن انعطافپذیر و در برابر شکستن بسیار مقاوم است. ولی همین شاخه در فصل زمستان با کوچکترین تغییر حالت میشکند و به همین دلیل بعضی مواقع میشنویم که کودکی که از ارتفاع زیاد به زمین افتاده، دچار آسیب مغزی نمیشود.کودکان بیشتر ساعتهای روز در مدارس هستند. در این محیط چطور میتوان آسیبهای مغزی را کنترل کرد؟
اگر کودکی در مدرسه دچار ضربه سر شد باید حتما تحتنظارت قرار گیرد. با او صحبت شود. بروز حالتهای منگی، خوابآلودگی و استفراغ بعد از وارد آمدن ضربه یکی از نشانههایی است که باید آن را مورد توجه قرار داد. کودک در این مواقع باید به سرعت به بیمارستان منتقل شود تا مورد معاینه بیشتر قرار گیرد. البته والدین باید توجه داشته باشند که در برخی موارد، خونریزی ممکن است به سرعت اتفاق نیفتد و علایم خونریزی مغزی با فاصله بیشتری از وارد شدن ضربه به سر کودک بروز کند.اقدام اولیهای که والدین پیش از رساندن کودک به بیمارستان میتوانند انجام دهند، چیست؟
در منزل اقدام خاصی برای خونریزیهای مغزی نمیتوان انجام داد و باید کودک سریعا به بیمارستان منتقل شود. فقط نباید سر خود به او چیزی خورانده شود. متاسفانه در برخی موارد دیده میشود که هنگام مراجعه فردی که دچار ضربه مغزی و خونریزی شده به او سرم قندی تزریق میشود که این کار ورم مغز را زیاد میکند و برای کودک زیانبار است.منبع:www.salamat.co
سیاتیک
سیاتیک
این درد ممکن است ناگهانی ایجاد شده و از چند روز تا چند هفته ادامه پیدا کند. سیاتیک به دلایل مختلفی که منجر به فشار یا آسیب به اعصابی که از کانال نخاعی (فضایی که در آن طناب نخاعی عبور میکند) خارج میشوند، ایجاد میشود. در منطقهای در بخش تحتانی کمر رشتههای عصبی انتهای نخاعی کنار هم قرار گرفته و عصب سیاتیک را تشکیل میدهند. افرادی که مبتلا به سیاتیک هستند معمولا بین 30 تا 50 سال سن دارند. تقریبا 90 -80 از افرادی که سیاتیک دارند بدون هیچ مداخله جراحی بهبود پیدا میکنند.
دلایل بیماری
اکثر سیاتیکها زمانی رخ میدهند که مرکز ژله ماند دیسک بین مهرهای به داخل یا بخش میانی دیسک برآمدگی پیدا میکنند. این حالت که نام فتق خوانده میشود، سبب ایجاد فشار به اعصاب قسمت انتهایی کمر یعنی جایی میشود که شاخهای از طناب نخاعی در آن وجود دارد و یا سبب وارد آمدن فشار به خود اعصاب سیاتیک میشود. سایر دلایل سیاتیک عبارتاند از:آرتریت تخریبکننده به دنبال ساییدگی یا آسیب استخوانهای مهرهای. این موضوع میتواند سبب تنگی نخاع (تنگی کانال نخاعی) شده، که ممکن است اعصابی را که در کانال نخاعی هستند تحت فشار قرار دهد.
مشکلات عروقی به دنبال ناهنجاریهای عروق خونی در داخل و اطراف کانال نخاعی.
به ندرت، وجود تومور در داخل کانال نخاعی، یا تومور مننژ(پرده اطراف طناب نخاعی)، یا در فضای بین مهرهها و طناب نخاعی. رشد تومور ممکن است سبب فشار به طناب نخاعی و اعصابی شود که از آن خارج میشود.
سایر دلایل مثل ضربه، عفونت و التهاب هم میتواند بافتهای عصبی را تحت تاثیر قرار دهد.
تشخیص
شرح حال کامل به همراه معاینه جسمی برای تعیین موقعیت و منشأ اعصاب ملتهب شده ضروری است. عکسبرداری با اشعهX ندرتا لازم است چرا که عکسبرداری نمیتواند فتق را مشخص کند. عکسبرداری با اشعهX میتواند بیماری اسپوندیلوزیس، دیسکهای تنگ شده یا بیرون زدگیهایی را مشخص کند که ممکن است نشاندهنده تومور نخاعی باشد.سایر آزمونهای تشخیص عبارتند از:تصویربرداری به روش MRI، که تصاویری ایجاد میکند که میتوان دیسکهای بینمهرهای، رباطها و عضلات را همانند تومورها مشاهده نمود.
تصاویرCT اسکن از نخاع ی که در آن با استفاده از تزریق ماده حاجب به داخل نخاع، میتوان طناب نخاعی و اعصاب را مشاهده نمود.
درمان
تسکین درد توسط داروهای بدون نسخه مثل داروهای ضدالتهاب غیراستروییدی (مانند بروفن)؛ گاهی یک پزشک ممکن است داروهای استروییدی را برای رفع درد تجویز یا تزریق کند تا التهابی که همراه با سیاتیک ایجاد شده است کاهش پیدا کند.فیزیوتراپی برای تسکین درد و اصلاح مشکلات وضعیتی که سبب تشدید درد میشوند.
جراحی زمانی انجام میشود که درمانهای جراحی و فیزیوتراپی سبب بهبود و یا تسکین علایم نشود و یا در صورتی که مشکلاتی نظیر بی اختیاری ادرار و مدفوع ایجاد شود.
منبع:www.salamat.com